خمیر ماده خام لیفی است که برای ساختن کاغذ مصرف می شود. تا پیش از جنگ جهانی دوم تولید کاغذ غالبا با قطع درختان و استفاده از چوب انجام می شد، اما پس از آن و رشد صنعت کاغذ سازی و معطوف شدن تحقیقات به سمت مواد غیر چوبی برای جلوگیری از تخریب و انهدام جنگل ها، این صنعت نیز رشد یافته و استفاده از ضایعات کشاورزی توجه صنایع کاغذ سازی را به خود جلب کرده است. الیاف گیاهی غیر چوبی به کاررفته در تولید خمیر کاغذ (Pulp)، به سه دسته تقسیم می شوند: 1- ضایعات صنعتی کشاورزی و      پسمانده های کشاورزی مانند کاه گندم، برنج و ... 2- گیاهان خودرو شامل بامبو، نی و غیره 3- محصول الیاف گیاهی شامل الیاف برگی مانند کنف و ...

ایران کشوری رو به توسعه محصوب می شود و توسعه صنعت از ارکان اساسی آن محسوب می شود. با توجه به اهمیت مسائل آموزشی و فرهنگی، دولت در سال های اخیر توزیع کاغذ را بر عهده گرفته است و پس از اعمال سوبسید به تعرفه کاغذ، آن را بین مصرف کنندگان توزیع می کند. از این رو اهمیت خمیر کاغذ به عنوان یک کالای واسطه ای در تهیه کاغذ و مقوا معلوم می شود، به همین علت اگرچه خمیر کاغذ جز کالاهای استراتژیک نیست اما کالایی پر مصرف است.

برای تولید این خمیر از ضایعات کشاورزی نظیر کاه، باگاس(ضایعات نیشکر)، ضایعات پنبه(لینتر پنبه)، ضایعات چوب (Hardwood, Softwood) و درختان سوزنی برگ استفاده می شود که البته درختان سوزنی برگ در کشور ناچیز است و بیشتر در کشور های تاجیکستان، پاکستان و قزاقستان موجود است. در بسیاری از کشورها استفاده از کاه برای تولید خمیر کاغذ پیشرفت چشمگیری داشته است. در کشورهای دانمارک، هلند، مجارستان، ایتالیا، رومانی، اسپانیا و یوگوسلاوی که منابع تامین چوبشان محدود است و بیشتر به واردات اتکا دارد، این صنعت رواج بیشتری یافته است. هم چنین در برخی از کشورهای دیگر مانند آرژانتین، چین، مصر اندونزی، مکزیک، پاکستان، سریلانکا و ترکیه به دلیل محدودیت منابع چوبی به استفاده از بقایای کشاورزی به ویژه کاه روی آورده و نتایج مثبتی گرفته اند.

در حال حاضر حدود 120 شرکت مختلف در زمینه بازیافت کاغذ در کشور فعالیت می کنند که بیشتر این شرکت ها به تولید انواع مقوا و کاغذهایی که در صنعت بسته بندی به کار می روند اشتغال دارند که در این فرآیند حدود 750 تا 800 هزار تن کاغذ بازیافتی در کشور تولید می شود. علاوه بر دو کارخانه چوب و کاغذ مازندران و کاغذ پارس نیز به تولید کاغذ در کشور اشتغال دارند که در مجموع 120 هزار تن دیگر بر این رقم  می افزاید که این دو شرکت نیز در سال های اخیر سرمایه گذاری خوبی در کاغذهای بازیافتی انجام داده اند. در حال حاضر بیشتر حجم کاغذ های وارداتی، کاغذ های روزنامه و کاغذ تحریر است که سطح نولید این نوع کاغذ در کشور کمتر از تقاضای بازار است، البته امکان تولید این نوع کاغذها در  صنعت بازیافت کشور وجود دارد اما به دلیل حجم سرمایه گذاری بالای که نیاز دارد و حمایت هایی که از سوی دولت صورت نمی گیرد در حال حاضر سرمایه گذاری خاصی در این حوزه صورت نگرفته است، در شرایطی که امروزه در استانداردهای جهانی تولید یک میلیون تن در سال اقتصادی نیست کل تولیدات کاغذ ما در کشور هنوز به این رقم نرسیده است. تولید کاغذ البته نیاز به سرمایه دارد اما در روزگاری که اغلب سرمایه ها به ساخت و ساز سرآزیر می شود، بد نیست که حالا که روزهای رکود مسکن را شاهدیم،بخشی از این سرمایه ها به سوی تولید هدایت شوند که یکی هم می تواند "تولید خمیر کاغذ از ضایعات کشاورزی" باشد.

 

 

خمیر کاغذ

کاغذ از فیبرهای سلولزی حاصل از درختان جنگلی نرم[1] و درختان جنگلی سخت[2]، ساخته می شود. خواه کاغذ از چوب یا از کاغذهای بازیابی شده[3] درست شود، نخستین مرحله، حل کردن مواد درون خمیر کاغذ[4] است. صرف نظر از نوع روش فرآوری خمیر کاغذ، چوب یا کاغذهای بازیافتی بایستی به عناصر سازنده آن تجزیه شود تا فیبرهای کاغذ بتواند از آن جدا شود. حاصل تهیه خمیر، توده ای منفرد تولید شده از فیبرها می باشد. فیبرها پس از اینکه خشک و غربال گشته، جداسازی برای باقی مانده مواد زائد از دسته ها ی فیبر انجام می گیرد. سپس آب باقی مانده از آن با فشار خارج و باقی مانده آن خشک می گردد



[1] -Softwood Trees

[2] - Hardwood Trees

[3] - Recovered paper

[4] - Pulp

<